21 Mar 2016

Ağız kokusunun nedir-nedenleri ve nasıl giderilir?

Kişinin yaşamını etkileyen, çoğu zaman mahcubiyete, sosyo-psikolojik problemlere neden olan oldukça önemli sorunlardan biridir ağız kokusu.Ağız hijyeni ve diş bakımının yeterince yapılmaması durumunda ortaya çıkabilen ağız kokusunun, başka hastalıkların da habercisi olabileceğini belirten uzmanlar, basit çözümlerle giderilemeyen ağız kokularının ciddiye alınarak mutlaka bir doktora başvurulması gerektiği uyarısında bulundular. Önemsenmeyen ağız kokusunun, sinüs ve akciğer kaynaklı enfeksiyonlar, şeker hastalığı, böbrek yetmezliği, metabolizma bozuklukları, bademcik iltihabı ve diş eti hastalıklarının habercisi olabileceğini belirten uzmanlar, ağız kokusunun sadece kişiye değil çevresine de rahatsızlık verdiği için kişinin sosyal hayatta kendine olan güveninin kaybolmasına neden olabileceğini kaydettiler. Uzmanların ağız kokularının nedenleri, tedavi yöntemleri hakkındaki sorularımıza verdikleri yanıtlar şöyle: 

 Ağız kokusu nedir? 
Ağız kokusu ya da halitozis; açlık, böbrek yetmezliği, diabet (şeker hastalığı), karaciğer, mide, bademcik ve diş rahatsızlıkları gibi çeşitli nedenlerden ötürü insan nefesinde hissedilen bir kokudur. Tıp tarihinde ağız kokusuna ait ilk belgeler MÖ 1550'li yıllara aittir. O dönemde ağzı kokan insanlardan bahsedilirken herhangi bir tedavi tanımlanmamıştır. Antik çağda bir kişinin nefesinin temiz kokması ruhunun temizliğinin bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Ağız kokusu, ferdin sosyolojik ve psikolojik hayatında problemlere sebep olabildiği gibi evliliğinde de bazı olumsuzluklara yol açabilir. İbranilerin kanun kitabı Talmud'daki bir maddeye göre eşlerden herhangi birinde ağız kokusu olması şer'î olarak evliliğin sona ermesine sebep teşkil etmekteydi. Hipokrat döneminde insanların ağızlarının güzel kokması için sürekli gargara yapmaları, anason ve bitki tohumu çiğnemeleri tavsiye edilmiştir. Romalılar ağız kokusunu güzel kokular ile maskelemeye çalışmışlar, bitki sapları veya çeşitli yaprakları çiğnemişlerdir. Hristiyanlığın ortaya çıktığı dönemde ise ağız kokusu şeytanın kokusu olarak düşünülmüş, günahların ağız kokusuna sebep olduğu zannedilmiştir. Osmanlı döneminin tercüme eseri olan "Tıbb-ı Nebevi" isimli kitapta ise ağız kokusu için hilâlleme ve misvaktan bahsedilmiştir. Eşref bin Muhammed'in "Hazainüsseadat" isimli eseri de (1460) ağız kokusu için dil sağlığından bahseden belki de ilk eserdir. 15. yüzyılda İbn-i Şerif'e ait Yadigâr isimli kitapta, diş eti çekilmesi, diş aşınması ve ağız kokularına reçeteler verilmiştir.


Ağız kokusunun nedenleri nelerdir? 

Ağız boşluğunda yaşayan bakterilerin artıkları olan sülfürlü bileşikler, kokuya yol açar. Bakteri tabakaları ve yiyecek artıkları dilin arka tarafında birikir. Dilin yüzeyi oldukça pürüzlü bir yapıdadır ve bakterilerin yaşamasına elverişlidir. Eğer diş yüzeyi ve dil temizlenmezse, kısa sürede bakterilerin yaşamasına elverişli bir hal alır ve bu da kötü kokuya neden olur. Başka hastalıklara bağlı kokular ise; özellikle sinüs ve akciğer kaynaklı enfeksiyonlar, şeker hastalığı, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, metabolizma bozuklukları, bademcik iltihapları, aftlı ülserler, dil, damak, yutak ve ağız içerisindeki yaralar ve tümörler, burun ve boğaz bölgesi tümörleri, burunda ve genizde yabancı cisim olması. Açlık, diyet, ağız kuruması ile yiyecek kaynaklı (sarımsak, soğan, köri, balık ve bazı peynir türleri) ağız kokuları oluşabilir.

Ağız kokusu nasıl giderilmelidir?

 Öncelikle diş problemleri ile diğer patolojik nedenleri ortadan kaldıracak tedaviler uygulanmalıdır. -İyi bir ağız hijyeni sağlanmalı, dişlerin tüm yüzeyleri ve dil sırtı temiz tutulmalıdır. 
-Ağız kuruluğuna engel olunmak için bol su içilmeli, tükürük salgısını hareketlendirerek bakteri oluşumuna engel olunmalı, bunun için de şekersiz sakız çiğnenmeli, sebze ve meyve tüketilmelidir.
 -Elma, armut, havuç ve turp da nefes tazelemekte ve temizlemekte etkilidir. 
-Nane filizleri, tarçın veya nane-limon, maydanoz, anason, kakule, kişniş, rezene ve yoğurt gibi yiyecekler tüketilebilir. 
- Alkol ve tütünden uzak durulmalı, ağız kokusunu en aza indirebilmek için bol sıvı tüketilmelidir.
-Dişlerinizi ve dişetlerinizi koruyun.Diş çürükleri ve dişeti iltihapları ağız kokusunun önemli nedenlerindendir. Ağız içindeki enfeksiyon, bakteri üremesini artırdığı için daima ağız kokusuna neden olur. Bu nedenle mutlaka diş sağlığı ve bakımına önem verilmelidir.

Kaynaklar:
*- Us Department of Health and Human Services: The Health smoking: 25 years of Progress. -Office on Smoking and Health. DHHS Publication No CDC 1389; 39-8411. 
** Ankara Büyükşehir Belediyesi dergisi.

Hiç yorum yok: